Polskie Towarzystwo Bezpieczeństwa Narodowego prezentuje nową publikację: „Wojna hybrydowa. Zagrożenia dla infrastruktury elektroenergetycznej”, której autorami są dr. hab. prof. UŚ Jarosław Tomasiewicz, dr Michał Piekarski oraz dr Marcin Lipka. Publikacja ukazała w ramach projektu R-GRID: Algorytmy sztucznej inteligencji do przewidywania zagrożeń i ochrony sieci elektroenergetycznych.
Autorzy podejmują próbę „odczarowania” pojęcia wojny hybrydowej, traktując ją nie jako coś mrocznego i wyjątkowego, lecz jako jeden ze sposobów prowadzenia wojny, obok wojny lotniczej czy partyzanckiej. Monografia porządkuje ewolucję tego pojęcia i osadza je w precedensach historycznych, od sowieckiej wojny hybrydowej w Europie (1918–1925) i konfliktu polsko-litewskiego o Wileńszczyznę, po niemieckie działania wobec Czechosłowacji w 1938 r., a następnie systematyzuje pełne spektrum współczesnych środków hybrydowych: polityczno-prawnych, ekonomiczno-społecznych, informacyjno-psychologicznych, wywiadowczych, militarnych i cybernetycznych.
Główną tezą książki jest ewolucja hybrydowości w stronę „wojny algorytmicznej”, gdzie sztuczna inteligencja staje się „mnożnikiem siły”, przesuwając środek ciężkości konfliktu z fizycznego niszczenia potencjału przeciwnika na permanentną destabilizację struktur kognitywnych i infrastrukturalnych państwa, przy jednoczesnym przyspieszeniu pętli decyzyjnej. Ukraina jest tu traktowana jako poligon doświadczalny współczesnych technologii prowadzenia wojny.
Autorzy identyfikują m.in. następujące wektory zagrożeń dla energetycznej infrastruktury krytycznej:
- zautomatyzowane cyberataki na systemy OT/ICS (SCADA) oraz strategiczne operacje wywoływania awarii kaskadowych,
- terroryzm energetyczny połączony z dezinformacją i technologią deepfake,
- zacieranie tradycyjnych granic konfliktu, roje dronów oraz działania w domenie podwodnej.
W publikacji poruszono kwestie budowy dynamicznej odporności sieci elektroenergetycznych oraz utrzymania ciągłości procesów biznesowych opartej na AI: analitykę predykcyjną i wczesne ostrzeganie, autonomiczną obronę cybernetyczną, decentralizację i mikrosieci („wyspy energetyczne”) oraz metody identyfikacji manipulacji kognitywnej. Monografię zamykają rekomendacje dla organów administracji publicznej, służb oraz operatorów infrastruktury krytycznej.
Publikacja jest adresowana do decydentów i praktyków odpowiedzialnych za bezpieczeństwo narodowe oraz ochronę infrastruktury krytycznej, w tym członków zarządów spółek sektora energetycznego i ekspertów odpowiedzialnych za zarządzanie ciągłością działania. Lektura będzie stanowić również cenne źródło wiedzy dla badaczy, dziennikarzy i studentów.
Projekt R-GRID: Algorytmy sztucznej inteligencji do przewidywania zagrożeń i ochrony sieci elektroenergetycznych [G6249] został sfinansowany w ramach programu NATO „Nauka dla Pokoju i Bezpieczeństwa”, który zrealizowało konsorcjum złożone z: Polskiego Towarzystwa Bezpieczeństwa Narodowego, Ukrainian Institute for the Future, Laurea University of Applied Sciences oraz Akces NCBR Sp. z o.o. (wcześniej Ideas NCBR Sp. z o.o.).